Gemeenten hebben het zwaar

Gemeenten kunnen beter inspelen op lokale omstandigheden en zorgbehoeften van cliënten. Daarom werd er in 2014 een wetswijziging geïntroduceerd waardoor gemeenten vanaf 2015 verantwoordelijk zijn voor ondersteuning en begeleiding van hun inwoners. Uit onderzoek bleek dat deze wijziging gevolgen had voor de financiële verantwoording. Ongeveer de helft van de 393 gemeenten in Nederland heeft namelijk geen goedkeurende accountantsverklaring gekregen bij de jaarrekeningcontrole over het verslagjaar 2015. Ik vroeg mij daarom af of dit aantal significant anders is dan in 2014?

Door: Pawan Leito

 

De jaarrekening wordt elk jaar beoordeeld door een accountant op getrouwheid en rechtmatigheid. Er wordt gecontroleerd of de gepresenteerde baten en lasten en de activa en passiva betrouwbaar (volledig en juist) zijn gepresenteerd in de jaarrekening. Verder wordt er gecontroleerd of de baten en lasten en balansmutaties in overeenstemming zijn met de begroting en met de van toepassing zijnde wettelijke regelingen, waaronder gemeentelijke verordeningen. Nadat de accountant de jaarrekening grondig onderzocht heeft, stelt hij in een verklaring zijn mening vast. De accountant kan vier soorten verklaringen geven: een goedkeurende verklaring, een verklaring met beperking, een verklaring van oordeelonthouding of een afkeurende verklaring.

 

Kamerbrieven

Ik wilde graag onderzoeken of er verschillen zijn tussen het aantal niet goedkeurende verklaringen over 2014 en 2015. Om dat te kunnen onderzoeken heb ik kamerbrieven gevonden waarin er percentages gepresenteerd worden over het aantal goedkeurende verklaringen voor de controle op getrouwheid en rechtmatigheid over 2014 en 2015. Deze heb ik dan gebruikt om statisch aan te tonen dat ze van elkaar verschillen. Het is gebleken dat de p-waarde heel dicht bij de nul ligt voor zowel de getrouwheid als rechtmatigheid. Dat betekent dat de percentages goedkeurende verklaringen in 2014 en 2015 significant van elkaar verschillen (voor getrouwheid: Z = 15,43, P < 0,0001; voor rechtmatigheid: Z = 15,00, P < 0,0001). Dat betekent dus ook dat er een verschil is tussen de niet-goedkeurende verklaringen in de twee jaren. Nadat ik dat geconstateerd heb, wilde ik deze verschillen verklaren.

 

Oorzaken

Uit onderzoek van het bureau BMC waren fouten en onzekerheden geconstateerd die als oorzaak dienden voor de grote hoeveelheid niet goedkeurende accountantsverklaringen in 2015. Ten eerste is het grootste probleem geweest de fouten en onzekerheden met betrekking tot zorg in natura. Er zijn namelijk contracten op een laat moment tot stand gekomen. Ook hebben veel gemeenten om de continuïteit van de zorg te waarborgen bestaande contracten overgenomen. Daarnaast is geconstateerd dat er diversiteit bestaat in contractvoorwaarden. Er was bij aanvang van contracten minder aandacht voor de haalbaarheid van de opgenomen verantwoordingsaspecten, zoals informatie over en meetbaarheid van de te leveren prestaties door de zorgaanbieders. Deze problemen maken het vaststellen van de rechtmatigheid van de uitgaven lastig. Ten tweede zijn fouten en onzekerheden met betrekking tot persoonsgebonden budgetten (pgb’s) een belangrijk probleem. In 2015 is de uitvoering van trekkingsrecht van het persoonsgebonden budget begonnen. Het stelsel van Trekkingsrecht pgb werd ingevoerd om het onrechtmatig en oneigenlijk gebruik van pgb’s te voorkomen en om de administratieve lastendruk bij de pgb-houders te verlagen. Vanaf nu worden de pgb’s niet langer direct aan pgb-houders uitbetaald, maar schrijven gemeenten en zorgkantoren het budget over aan de Sociale Verzekeringsbank (SVB). Na een aantal controles door de SVB, betaalt zij de facturen van de zorg- en hulpverleners/instellingen. Desondanks verliep de invoering van het trekkingskracht niet zonder problemen. Er ontstonden bij de SVB achterstanden in de uitbetaling aan zorg- en hulpverleners/instellingen. Om dit probleem op te lossen werden betalingen gedaan zonder dat er een formeel budget was aangeleverd door de gemeente. Dit heeft ervoor gezorgd dat het vaststellen van de getrouwheid lastig was. Ten derde zijn de overige oorzaken vrijwel klein ten opzichte van het totaal. Het gaat hierbij om bijvoorbeeld fouten of onzekerheden omtrent aanbestedingen of inkoop buiten het sociaal domein of grondexploitaties.

Er werden in 2014 geen bijzondere wetswijzigingen, die voor grote fouten en onzekerheden in de jaarrekening van gemeenten zorgen, geconstateerd. Terwijl dat in 2015 wel het geval was. Daarom kan ik concluderen dat er verschillen zijn tussen het aantal niet goedkeurende verklaringen in 2014 en 2015 en de hoofdoorzaak daarvan.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *